Çalışma Saatleri: Pzt-Cmt  08:30 – 18:00

FOURMİS YANGIN

Yangın Senaryosu

Yangın Senaryosu

Yangın senaryosu

NFPA ve BYKHY Uyumlu Güvenlik Stratejisi

Bir yapının yangın güvenliği seviyesi, yalnızca ekipman ve sistemlerle değil, bu sistemlerin senaryoya bağlı olarak nasıl çalıştığıyla belirlenir. Yangın senaryosu; bir binada yangın algılandığı anda yangın algılama, alarm, söndürme, duman tahliye ve tahliye sistemlerinin koordineli biçimde devreye girmesini sağlayan mühendislik yaklaşımıdır.

Fourmis Mühendislik olarak, NFPA CFPS (Certified Fire Protection Specialist) sertifikalı uzmanımızın yönettiği mühendis ekibimizle hem Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY)’e hem de NFPA 101 / NFPA 92 standartlarına uygun yangın senaryoları tasarlıyoruz.

Yangın Senaryosu Nedir?

Yangın senaryosu, yangın güvenliği sistemlerinin “hangi olayda, hangi sırayla ve hangi koşullarda devreye gireceğini” belirleyen bir mantıksal kontrol modelidir.
Bu senaryo, genellikle yangın algılama paneli üzerinden, aşağıdaki bileşenlerin eşgüdümlü çalışmasını sağlar:

  • Yangın algılama ve alarm sistemi
  • Sesli ve ışıklı uyarı sistemleri
  • Duman tahliye ve basınçlandırma fanları
  • Otomatik kapı, turnike ve asansör kontrol sistemleri
  • Yangın söndürme sistemleri (sprinkler, gazlı sistemler, vb.)
  • Acil aydınlatma ve yönlendirme sistemleri

Amaç, yangın başladığı anda binadaki insanların kontrollü, güvenli ve paniksiz şekilde tahliyesini sağlamaktır.

Yasal Dayanak: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik

Yönetmelik, yangın kapılarının kapanması, basınçlandırma, duman kontrolü ve asansör kontrolü gibi acil durum işlevlerinin yangın alarm sistemi üzerinden otomatik yürütülmesini ister; bu işlevlerin sırası ve koşulları yangın senaryosunda tanımlanır.
Yönetmelik, algılama ve uyarı sistemlerinin periyodik olarak test edilmesini ve bakımının yapılmasını ister; senaryonun doğru çalıştığı da bu testlerle gösterilir.

Bu bağlamda Fourmis Mühendislik olarak;

  • Yönetmelikte tanımlanan yangın zonlama esaslarını,
  • Kaçış yönleri ve duman kontrol stratejilerini,
  • Otomatik kontrol mantıklarını (ör. asansörlerin alt kata çağrılması, kapıların otomatik açılması),
    her proje özelinde analiz eder ve raporlar.

Uluslararası Standartlar: NFPA 101 ve NFPA 92

Fourmis Mühendislik projelerinde yalnızca yerel mevzuata değil, aynı zamanda uluslararası güvenlik standartlarına da bağlı kalır.
Bu kapsamda:

  • NFPA 101 (Life Safety Code): Kaçış yolları, duman kontrolü ve tahliye sistemlerinin birlikte çalışmasını düzenler.
  • NFPA 92 (Standard for Smoke Control Systems): Dumanın bina içinde yayılmasını önlemek için fan, basınçlandırma ve tahliye sistemlerinin senaryolarını tanımlar.

Yangın senaryoları bu standartlara göre;

  • Dumanın yayılım hızına göre fanların devreye girme süresini,
  • Basınçlandırma sistemlerinin hangi katlarda aktif olacağını,
  • Tahliye yönlendirme sistemlerinin hangi sırayla çalışacağını belirler.

Bu sayede oluşturulan her senaryo, yalnızca mevzuata uygun değil, gerçek yangın koşullarında test edilebilir düzeyde güvenilir hale gelir.

Fourmis Mühendislik’in Yangın Senaryosu Tasarım Süreci

  1. Proje Analizi ve Risk Değerlendirmesi:
    Binanın kullanım amacı, kişi yoğunluğu, yangın yükü ve mevcut sistemler değerlendirilir.
  2. Zonlama ve Mantıksal Kurgulama:
    Algılama noktaları, duman bölgeleri ve kontrol senaryosu detaylı biçimde oluşturulur.
  3. Senaryo Akış Diyagramı Oluşturma:
    Olay → Algılama → Uyarı → Kontrol → Tahliye zinciri görselleştirilir.
  4. Saha Testleri ve Devreye Alma:
    Fonksiyon testleri yapılır, tüm sistemlerin eşgüdümü doğrulanır.
  5. Belgelendirme ve Raporlama:
    Oluşturulan yangın senaryosu, sistem açıklamalarıyla birlikte teknik rapor halinde bina sahibine teslim edilir.

Neden Fourmis Mühendislik?

  • CFPS Sertifikalı Uzman Gözetimi: NFPA standartlarını ve ulusal mevzuatı bir arada uygulayan ekip.
  • Disiplinler Arası Uyum:
    Mekanik, elektrik ve otomasyon sistemlerinin senkronize çalışması.
  • Gerçek Yangın Senaryosu Simülasyonları:
    Gereken projelerde olası acil durumların sanal testlerle değerlendirilmesi.
  • Yönetmelik Uyumlu Belgeler:
    BYKHY ve uluslararası standartlar gözetilerek hazırlanan dokümantasyon.

Yangın senaryosu, bir binadaki tüm sistemlerin hayat kurtaran senaryoda bir araya geldiği noktadır.
Fourmis Mühendislik olarak; Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, NFPA 101 ve NFPA 92 standartlarını esas alarak, her binaya özel, test edilebilir ve denetlenebilir yangın senaryoları oluşturuyoruz.

NFPA CFPS sertifikalı uzmanımızın yönettiği ekibimizle, yangın güvenliğini bir prosedür değil, bir mühendislik disiplini olarak ele alıyoruz.

Yangın senaryo matrisi nasıl hazırlanır?

Senaryo matrisi, her algılama olayını (giriş) sistemlerin vereceği tepkilerle (çıkış) eşleştiren tablodur; yangın alarm sistemlerinin dokümantasyonunda giriş/çıkış matrisi olarak da anılır. Aşağıdaki örnek genel ve anonimdir. Gerçek projede her zon ve her kontrol modülü için ayrı satır açılır, gecikme süreleri ve doğrulama adımları ayrıca yazılır.

Olay (algılayan zon)AlarmFan ve damperAsansörKapılarSöndürme
Ofis katı, tek duman dedektörüPanelde ön alarm, görevli yerinde doğrularDoğrulama süresince işlem yokNormal çalışmaNormalYok
Ofis katı, ikinci dedektör veya yangın ihbar butonuTahliye uyarısı (kademeli tahliyede ilgili katlar)Merdiven basınçlandırma fanları çalışır; kat klima santrali durur, yangın damperleri kapanırAsansörler çıkış katına iner, kapıları açık bekler; itfaiye asansörü itfaiye kullanımına geçerManyetik tutuculu yangın kapıları serbest kalır, kartlı geçişler açılırSprinkler kendi başına çalışır, panel izler
Ofis katı, sprinkler akış anahtarıYangın alarmı ve ilgili zonda tahliye uyarısıBir önceki satırdaki aksiyonlarBir önceki satırdaki aksiyonlarBir önceki satırdaki aksiyonlarPompa çalışması ve zon vanası konumu izlenir
Kapalı otopark, duman dedektörüOtopark ve bağlantılı katlarda tahliye uyarısıJet fanlar ve egzoz fanları duman tahliye moduna geçerOtopark katına çağrı engellenirOtopark bağlantı kapıları kapanırYok
Elektrik odası, çapraz zonlu iki dedektörOdada sesli ve ışıklı uyarı, boşaltma öncesi gecikmeOda havalandırması durur, damperler kapanırNormal çalışmaOda kapısı kapalı kalmalı, açıksa uyarı verilirGecikme sonunda gazlı söndürme boşalır; manuel boşaltma ve durdurma butonları izlenir
Endüstriyel mutfak, davlumbaz sistemi tetiklenmesiYangın alarmıDavlumbaz egzoz fanının durumu proje kriterine göre belirlenirNormal çalışmaNormalIslak kimyasal sistem boşalır, yakıt gazı ve pişirme cihazlarının enerjisi kesilir

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik; yangın kapılarının kapanmasını, merdiven ve asansör kuyularının basınçlandırılmasını, duman kontrolünü, güvenlik kilitli kapıların açılmasını, asansörlerin yangın anındaki kullanımını ve itfaiye ile ilgili birimlere otomatik bildirimi acil durum kontrol işlevleri olarak sayar ve bunların yangın alarm sistemi üzerinden otomatik yürütülmesini ister. Matris, bu işlevlerin hangi olayda nasıl çalışacağını yazılı hâle getirir. Algılama tarafının tasarımı için yangın algılama ve ihbar sistemleri, gazlı boşaltma mantığı için gazlı söndürme sistemleri sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Senaryo testi nasıl yapılır?

  1. Ön kontrol: panel programı, adres listesi ve senaryo matrisi karşılaştırılır; tüm izleme ve kontrol modüllerinin arızasız olduğu görülür.
  2. Ekip ve iletişim: fan, damper, asansör, kapı ve söndürme panelleri için her disiplinden bir sorumlu sahada bulunur; bina kullanıcıları ve itfaiye bildirim hattı önceden bilgilendirilir.
  3. Olay oluşturma: dedektör test cihazı, ihbar butonu veya sprinkler test vanasıyla gerçek bir olay tetiklenir. Gazlı sistemlerde boşaltma devresi ayrılarak çıkış sinyali test cihazıyla izlenir.
  4. Gözlem ve kayıt: her çıkışın doğru sırayla ve tanımlı gecikmeyle gerçekleşip gerçekleşmediği kaydedilir; basınçlandırmada basınç farkı ve kapı açma kuvveti ölçülür.
  5. Düzeltme ve tekrar: uygunsuz bulunan her satır düzeltildikten sonra yeniden test edilir.
  6. Tutanak: sonuçlar, test edenler ve tarih ile birlikte imzalı tutanağa geçirilir.

Entegre sistem testlerinde NFPA 4 (Standard for Integrated Fire Protection and Life Safety System Testing) çerçevesinden yararlanırız. Senaryo testi yalnızca devreye almada değil, sistemlere yapılan her önemli değişiklikten sonra ve periyodik bakım programı içinde tekrarlanmalıdır.

Teslim edilen belgeler

  • Senaryo matrisi: zon ve cihaz bazında giriş ve çıkışlar
  • Senaryo akış diyagramı: olay sırası, gecikmeler, doğrulama ve iptal adımları
  • Zon listesi ve kat planlarında işaretlenmiş zon sınırları
  • Panel programlaması için yükleniciye verilen girdi listesi
  • Test prosedürü ve imzalı senaryo test tutanağı
  • Uygunsuzluk listesi ve kapanış kaydı

Sık sorulan sorular

Yangın senaryosu nedir, kısaca?

Yangın algılandığında hangi sistemin, hangi sırayla ve hangi koşulda çalışacağını tanımlayan kurallar bütünüdür. Senaryo matrisi ve akış diyagramıyla belgelenir, sahada testle doğrulanır.

Yönetmelik yangın senaryosu belgesi istiyor mu?

Yönetmelik “yangın senaryosu” adıyla ayrı bir belge istemez; ancak acil durum kontrol işlevlerinin yangın alarm sistemi üzerinden otomatik çalışmasını şart koşar. Bu işlevlerin doğru tanımlanmasının ve test edilebilmesinin pratik yolu senaryo matrisidir.

Senaryoyu kim hazırlar, kim programlar?

Senaryoyu tasarımcı hazırlar; panel programlamasını sistemi kuran firma yapar. Matris, tasarım ile uygulama arasında ortak referans görevi görür. Senaryo, yangın güvenliği tasarım raporunun sistemler arası etkileşim bölümüne de girer.

Yangın senaryosu ile CFD simülasyonu aynı şey mi?

Hayır. CFD, gereken projelerde dumanın ve ısının yayılımını modelleyen bir analizdir. Senaryo ise sistemlerin kontrol mantığıdır. Simülasyon sonuçları, örneğin duman tahliyesinin ne zaman başlaması gerektiği konusunda senaryoyu besleyebilir.

Bina kullanımı değişirse senaryo güncellenir mi?

Evet. Yeni bir kiracı, bölme duvarı, kat değişikliği veya ek sistem matrisi değiştirir. Güncellenen satırlar yeniden test edilmeli ve acil durum tahliye planı ile uyumu kontrol edilmelidir.

Binanız için senaryo matrisi hazırlatmak veya mevcut senaryonun testini planlamak isterseniz iletişim sayfamızdan bize ulaşın; sistemlerinizi ve test kapsamını birlikte netleştirelim.

Teklif formu

Sizi arayalım

Bilgilerinizi bırakın, kapsamı netleştirmek için yangın güvenliği uzmanımız sizi arasın. Türkiye genelinde hizmet veriyoruz.