Köpüklü Söndürme Sistemleri

Genleşme oranına göre köpük tipleri

Genleşme oranı, oluşan köpük hacminin onu üreten su ve konsantre karışımının hacmine oranıdır. Hangi genleşmenin seçileceği, yangının yüzeyde mi yoksa hacimde mi söndürüleceğine ve köpüğün ne kadar uzağa atılması gerektiğine bağlıdır.

Konsantre seçimi korunan sıvıya göre yapılır. Suyla karışmayan hidrokarbonlarda (benzin, motorin) film oluşturan konsantreler kullanılır; alkol, aseton gibi suyla karışan polar sıvılarda köpüğü koruyan alkole dayanıklı (AR) tipler gerekir. Konsantreler çoğunlukla yüzde 1, 3 veya 6 karışım oranında kullanılmak üzere üretilir; sistemdeki tüm ekipman bu orana göre seçilir.

Oranlama yöntemleri

Oranlayıcı, konsantreyi suya doğru oranda katan ekipmandır. Oran düşük kalırsa köpük dayanıksız olur, yüksek olursa konsantre gereğinden hızlı tükenir.

• Bladder (membranlı) tank: Konsantre, basınçlı tankın içindeki esnek bir torbada durur; tanka giren su torbayı sıkıştırarak konsantreyi oranlayıcıya iter. Harici enerji gerektirmez, sabit tesislerde yaygındır.
• Hat içi dengeli basınç (in-line balanced pressure): Konsantre, ayrı bir köpük pompasıyla atmosferik tanktan basılır; oranlama düzenekleri risk alanlarının yakınına konur. Tek bir konsantre kaynağı birden fazla bölgeyi besleyebilir.
• Pompa ile dengeli basınç: Köpük pompası basıncı, dengeleme vanasıyla su basıncına eşitlenir; geniş debi aralığında hassas oranlama sağlar, büyük tank sahalarında tercih edilir.
• Venturi tipi hat oranlayıcı (inductor): Suyun akışı konsantreyi emer; basit ve ekonomiktir ancak basınç kaybı yüksektir, debi aralığı dardır.

Flor içermeyen köpüklere geçiş (PFAS)

AFFF ve AR-AFFF gibi film oluşturan konsantrelerin çoğu PFAS olarak bilinen kalıcı florlu bileşikler içerir. Avrupa Birliği, REACH kapsamında 2025’te yayımlanan (AB) 2025/1988 sayılı Tüzük ile PFAS içeren yangın köpüklerini kullanım alanına göre farklı geçiş süreleriyle aşamalı olarak kısıtladı. ABD’de de askeri şartnamede flor içermeyen köpüğe geçiş, havalimanları için geçiş planı ve birçok eyalette satış ve kullanım kısıtlamalarıyla benzer bir dönüşüm sürüyor.

Flor içermeyen köpüğe geçiş, tanktaki konsantreyi değiştirmekten ibaret değildir:

• Yeni konsantrenin uygulama oranı ve süresi farklı olabilir; hidrolik ve köpük hesabının yeniden yapılması gerekir.
• Viskozitesi daha yüksek konsantreler mevcut oranlayıcıyla doğru oranlanmayabilir.
• Nozul, köpük odası ve jeneratörlerin yeni konsantreyle uyumu üretici verisiyle kontrol edilmelidir.
• Tank, boru ve ekipmandaki eski konsantre kalıntısı temizlenmeden yeni ürün doldurulmamalıdır.

Test, bakım ve konsantre analizi

Köpük konsantresi zamanla bozunabilir, çökelebilir veya suyla kirlenebilir. Bu yüzden periyodik bakımda yalnızca mekanik ekipmana değil, konsantrenin kendisine de bakılır:

• Tanktan alınan numunenin laboratuvarda yoğunluk, pH, viskozite, tortu ve köpük performansı yönünden analizi
• Oranlama testi: deşarj sırasında karışım oranının ölçülmesi
• Bladder tankta membran sağlamlığı, vanalar ve tank gövdesi kontrolü
• Nozul, köpük odası ve jeneratörlerde tıkanma, korozyon ve hasar kontrolü
• Köpük pompası ve kontrol vanalarının çalışma denemesi

Bakım ve test periyotları, sistemin tasarlandığı standarda ve üretici talimatına göre belirlenir.

İlgili standartlar

• NFPA 11: Düşük, orta ve yüksek genleşmeli köpük sistemlerinin tasarımı, kurulumu, testi ve bakımı
• NFPA 16: Köpük-su sprinkler ve köpük-su sprey sistemleri
• TS EN 13565-2: Sabit köpük sistemlerinin tasarımı, yapımı ve bakımı
• TS EN 1568 serisi: Köpük konsantrelerinin özellikleri; 1. ve 2. bölüm orta ve yüksek genleşmeli, 3. ve 4. bölüm suyla karışmayan ve suyla karışan sıvılar için düşük genleşmeli konsantreler

Çalışma sürecimiz ve teslim dokümanları

1. Risk tanımı: korunan sıvılar, tank tipleri ve çapları, set içi alanlar, hangar veya depo geometrisi; gerektiğinde yangın risk analizi.
2. Sistem seçimi: genleşme tipi, konsantre türü, oranlama yöntemi ve uygulama şekli.
3. Hesap ve proje: uygulama oranı, deşarj süresi, konsantre miktarı ve F’CAD ile hidrolik hesap; çizimler ve teknik şartname.
4. Kurulum ve devreye alma: montaj, oranlama ve deşarj testleri.
5. Bakım: konsantre analizi ve ekipman kontrolleri, kayıt.

Teslimde tasarım raporu, köpük ve hidrolik hesap raporu, proje çizimleri, malzeme listesi ile test ve devreye alma tutanakları yer alır.

Sık sorulan sorular

Mevcut AFFF sistemimizi hemen değiştirmemiz gerekir mi?

Bu, tesisin bulunduğu ülkeye, kullanım alanına ve sigorta şartlarına bağlıdır. Geçişi zorunluluk doğmadan planlamak, hesap ve ekipman uyumunu sakin bir takvimle çözmeyi sağlar.

Sprinkler yerine köpüklü sistem ne zaman gerekir?

Yanıcı sıvı yangınlarında su tek başına yetersiz kalabilir ve yanan sıvıyı yayabilir. Genel alanlar için sprinkler sistemleri, yanıcı sıvı riski olan bölümler için köpüklü sistem birlikte kullanılabilir.

Bir konsantre her sıvıda kullanılabilir mi?

Hayır. Polar sıvılarda alkole dayanıklı tip gerekir; konsantrenin korunan sıvı için üreticisi tarafından onaylanmış olması aranır.

Hangi sistemi seçeceğimizden emin değilsek?

Köpük, gaz ve su esaslı sistemlerin karşılaştırmasını otomatik söndürme sistemleri sayfamızda bulabilirsiniz; seçimi keşif sonrası mahal bazında yaparız.

Tesisinizdeki yanıcı sıvılar ve depolama düzeni hakkındaki bilgileri iletişim sayfamızdan iletin; uygun köpük sistemini ve proje kapsamını birlikte belirleyelim.