Sprinkler Yangın Söndürme Sistemleri

Sprinkler sistem tipleri ve kullanım yerleri

Sprinkler sistemi, borulardaki suyun ısıyla açılan başlıklardan yalnızca yangın bölgesine boşaldığı sabit söndürme sistemidir. Tip seçimini mahallin donma riski, suyun yanlışlıkla boşalmasının yaratacağı zarar ve yangının yayılma hızı belirler.

Yanıcı sıvı riskinde su yerine köpük-su karışımı gerekebilir; bu durumda köpüklü söndürme sistemleri ile birlikte değerlendiririz. Ön tepkili ve baskın sistemler, yangın algılama ve ihbar sistemi ile birlikte tasarlanır.

Tehlike sınıfları: TS EN 12845 ve NFPA 13

Tasarım yoğunluğu, uygulama alanı ve su ihtiyacı korunan alanın tehlike sınıfına göre belirlenir. Projede TS EN 12845 veya NFPA 13 standartlarından biri esas alınır; iki standardın kuralları aynı projede karıştırılmamalıdır. Sınıflar birebir eşleşmez, aşağıdaki karşılıklar genel bir çerçevedir.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, sprinkler zorunluluğunu bina yüksekliği, kullanım sınıfı ve tehlike sınıfına bağlar. Hangi sistemin hangi mahalde gerektiğini otomatik söndürme sistemleri sayfamızda özetledik.

Sprinkler projesi için gereken girdiler

• Mimari projeler, kat yükseklikleri, tavan tipi ve tavan altı engeller (kiriş, kanal, kablo tavası)
• Her mahalin kullanımı, depolanan malzemenin türü ve ambalajı; gerektiğinde yangın yükü hesabı
• Depolarda depolama yüksekliği, raf tipi (tek veya çift sıra, raf içi başlık ihtiyacı) ve koridor genişlikleri
• Su kaynağı: şebeke debisi ve basıncı, yangın suyu deposu hacmi, pompa dairesinin yeri
• Binada yer alacak yangın dolabı, hidrant ve köpük sistemleri ile ortak su ihtiyacı

Hidrolik hesap

Başlık yerleşimi çizildikten sonra hesap, hidrolik olarak en elverişsiz tasarım alanında yapılır: bu alandaki başlıkların istenen yoğunluğu sağlaması için gereken debi ve basınç, borudaki sürtünme kayıpları ve kot farkları eklenerek pompaya kadar taşınır. Sonuç, boru çaplarını, pompa debisi ve basıncını ve yangın suyu deposu hacmini belirler. Hesaplarımızı kendi geliştirdiğimiz F’CAD hesap yazılımı ile yapıyor, hesap raporunu düğüm bazında basınç ve debi tablolarıyla teslim ediyoruz.

Hesaptan çıkan debi ve basınç, yangın pompası grubunun seçimini belirler. Pompa grubunun kurulumu, devreye alınması ve periyodik testleri için Fourmis Mühendislik’in pompa servisi markası FM Pompa Servis’in yangın pompası kurulum, bakım ve test sayfasına bakabilirsiniz (İstanbul, Kocaeli ve Yalova).

Bakım ve test

Kurulumdan sonra sistemin çalışır kalması düzenli kontrol, test ve bakıma bağlıdır. Su esaslı sistemlerin kontrol ve bakımı NFPA 25’te, TS EN 12845’e göre kurulan sistemlerinki ise standardın bakım bölümünde tanımlanır; periyotlar sistem tipine ve kullanılan standarda göre değişir. Bakım programında başlıca şunlara bakılır:

• Kontrol vanalarının açık ve kilitli konumu, izleme anahtarlarının sinyali
• Alarm vanası ve akış anahtarı testi, test ve drenaj hattından su akışı
• Yangın pompalarının çalışma denemesi ve otomatik devreye girişi
• Başlıklarda boya, korozyon, darbe veya depolama nedeniyle oluşan engel
• Kuru ve ön tepkili sistemlerde hava basıncı, kompresör ve hatta biriken suyun tahliyesi
• Yangın suyu deposunun seviyesi ve su kaynağının yeterliliği

Çalışma sürecimiz

1. Keşif: mevcut yapı, kullanım, depolama düzeni ve su kaynağı yerinde incelenir.
2. Tasarım esasları: standart, tehlike sınıfları ve sistem tipleri mahal bazında belirlenir.
3. Proje ve hesap: başlık yerleşimi, boru güzergâhı, hidrolik hesap, pompa ve depo boyutlandırması.
4. Kurulum: projeye uygun montaj, basınç testi ve devreye alma.
5. Bakım: kullanılan standarda göre periyodik kontrol, test ve kayıt.

Teslim edilen dokümanlar

• Tasarım esasları raporu: standart, tehlike sınıfları, tasarım yoğunluğu ve alanları
• Hidrolik hesap raporu, pompa ve depo seçimi
• Kat planları, kolon şeması, pompa dairesi ve detay çizimleri
• Malzeme listesi ve teknik şartname
• Kurulum sonrası basınç testi ve devreye alma tutanakları, bakım kayıtları

Sık sorulan sorular

Mevcut binaya sprinkler eklenebilir mi?

Evet. Asma tavan, kiriş ve tesisat engelleri sahada tespit edilerek güzergâh buna göre çizilir; su kaynağı ve pompa ihtiyacı en baştan hesaplanmalıdır.

Depoda raf yüksekliği artarsa mevcut sistem yeterli olur mu?

Her zaman olmaz. Depolama yüksekliği, raf düzeni veya malzeme değiştiğinde tehlike sınıfı ve tasarım yoğunluğu da değişebilir; hesabın yeniden kontrol edilmesi gerekir.

Bir başlık açılınca tüm başlıklar su boşaltır mı?

Islak, kuru ve ön tepkili sistemlerde hayır; yalnızca ısıyla açılan başlıklar su boşaltır. Tüm başlıkların aynı anda boşalttığı sistem baskın (deluge) sistemdir.

Sprinkler tasarımında hangi standart seçilmeli?

Seçimde sigorta şartları, işveren veya yatırımcı talebi ve ekipman tedarik koşulları belirleyicidir. Hangi standart seçilirse seçilsin, hesap, malzeme ve bakım o standardın bütünlüğü içinde yürütülmelidir.

Projeniz veya mevcut sisteminiz için mimari bilgileri iletişim sayfamızdan iletin; keşif ve proje kapsamını birlikte netleştirelim.